Hoe bepaal je de leeftijd van een tweedehands piano?

Wie een tweedehands piano wil kopen, stelt zich vaak dezelfde vraag: hoe oud is deze piano eigenlijk?

De leeftijd van een piano kan sterk variëren. Sommige instrumenten zijn twintig jaar oud, andere meer dan tachtig jaar. Toch zegt leeftijd alleen niet alles over de kwaliteit van de piano. Een goed onderhouden piano van dertig of veertig jaar oud kan nog perfect spelen en klinken, terwijl een jonger instrument dat niet regelmatig gestemd werd al problemen kan vertonen.

Gelukkig kan je bij veel piano’s vrij eenvoudig het bouwjaar achterhalen met behulp van het serienummer.

Stap 1: zoek het serienummer van de piano

Bij een buffetpiano bevindt het serienummer zich meestal:

• boven het klavier op het metalen frame
• achter de bovenklep van de piano
• soms op de achterkant van het instrument

Bij een vleugelpiano staat het serienummer bijna altijd op het frame tussen de snaren.

Noteer dit nummer zorgvuldig. Met dat serienummer kan je meestal het bouwjaar van de piano achterhalen.

Stap 2: zoek het bouwjaar op via een serienummerlijst

Wanneer je het serienummer gevonden hebt, kan je via online tabellen of databases het productiejaar van de piano opzoeken.

Bij sommige merken gaat dat bijzonder eenvoudig:

Yamaha

Yamaha is wereldwijd één van de meest verkochte pianomerken en daardoor ook één van de gemakkelijkste merken om te dateren op de tweedehandsmarkt.

Het serienummer staat bij Yamaha op het gietijzeren frame binnenin de piano.

Belangrijk om te weten: Yamaha produceerde piano’s in meerdere fabrieken wereldwijd. Soms staat er daarom een letter vóór het serienummer. Die letter verwijst naar de fabriek waar de piano gebouwd werd.
Wanneer er geen letter voor het serienummer staat, komt de piano meestal uit de hoofdvestiging van Yamaha in Hamamatsu (Japan).

Handige site om een Yamaha-piano te dateren: https://usa.yamaha.com/support/finding_age_of_yamaha_piano/index.html

Kawai

Ook bij Kawai staat het serienummer op het metalen frame binnenin de piano.

Via online tabellen kan je het serienummer eenvoudig koppelen aan een bouwjaar. Dat geldt zowel voor Japanse modellen als voor piano’s die later in Indonesië of China werden geproduceerd.

Andere bekende pianomerken

Bij verschillende klassieke Europese pianomerken is de leeftijd meestal ook goed te achterhalen via serienummerlijsten.

Dat geldt bijvoorbeeld voor:

• Steinway & Sons
• Bösendorfer
• Bechstein
• Blüthner
• Grotrian-Steinweg
• Petrof
• Schimmel
• Sauter
• Seiler

Een handige zoekvraag in Google is bijvoorbeeld: “[merk] serial number lookup”.

Wanneer het serienummer weinig vertelt

Niet bij alle piano’s is het eenvoudig om het bouwjaar te bepalen.

Bij sommige instrumenten bestaan er geen betrouwbare productieregisters meer. Dat kan verschillende oorzaken hebben:

• fabrieken waarvan archieven zijn verloren gegaan
• piano’s die onder verschillende merknamen werden verkocht
• zogenaamde fantasiemerken waarbij een handelaar zijn eigen merknaam op een standaardpiano liet plaatsen

Dat komt bijvoorbeeld voor bij:

• sommige Oost-Europese piano’s uit de periode 1950-1980
• goedkope Chinese piano’s met zogenaamde white-label productie
• oude West-Europese merken die rond 1900 verdwenen zijn
• merknamen die regelmatig op tweedehandswebsites opduiken, maar nauwelijks documentatie hebben

In zulke gevallen zegt een serienummer vaak weinig over de exacte leeftijd van de piano.

De enige betrouwbare oplossing is dan een ervaren pianotechnicus of pianostemmer het instrument laten bekijken. Op basis van constructie, het mechaniek en de gebruikte materialen kan een specialist vaak toch een goede inschatting maken van de leeftijd en de technische staat van de piano.

Leeftijd is belangrijk, maar onderhoud nog belangrijker

Hoewel de leeftijd van een piano interessant is om te weten, blijft één factor doorslaggevend: het onderhoud van het instrument.

Een goed onderhouden piano van een kwaliteitsmerk kan gemakkelijk 40 tot 60 jaar meegaan, en soms – mits degelijk onderhoud – zelfs nog langer.

Daarom is het bij de aankoop van een tweedehands piano altijd verstandig om niet alleen naar het bouwjaar te kijken, maar ook naar:

• het onderhoud in het verleden: werd de piano regelmatig gestemd en nagekeken door een pianotechnicus of heeft het instrument jarenlang zonder onderhoud gestaan?
• de technische staat van het mechaniek: reageren alle toetsen gelijk, keren ze snel terug, zijn de hamerkoppen niet sterk uitgesleten, werken de pedalen correct en zonder bijgeluiden, …
• de stabiliteit van de stemming: is de toonhoogte van de la of A ongeveer 440 Hz of is de toonhoogte zo ver gezakt dat er meerdere stembeurten zullen nodig zijn om het instrument opnieuw stabiel te krijgen?
• de algemene staat van het instrument: bijv. scheuren in de zangbodem, loslatend fineer of sterke slijtage van het klavier

Wil je beter begrijpen waar je op moet letten wanneer een tweedehands piano koopt?
In ons artikel “Een muzikaal avontuur begint bij de juiste piano” delen we praktische tips voor het beoordelen van een tweedehands piano.